Vòng phỉ thúy, cẩm thạch bị nứt, vỡ: có sao không?

Là vết nứt, vân đá hay chỉ là vết trầy?

Nhiều đường trông đáng lo thật ra không phải vết nứt. Phỉ thúy tự nhiên thường có vân và bông, còn vòng đeo hằng ngày thì khó tránh vết trầy nhỏ trên bề mặt. Đừng vội lo, hãy xem kỹ đó là loại nào.

Dấu vết	Trông như thế nào	Thử bằng móng tay	Rọi đèn	Mức độ
Vết trầy bề mặt	Đường mảnh, mờ, chỉ ở bề mặt	Có thể vướng nhẹ ở bề mặt	Ánh sáng đi qua bình thường	Nhẹ, đánh bóng lại được
Vân đá (石纹)	Đường đã liền bên trong đá, thường hơi trắng hoặc hơi sẫm	Không vướng	Ánh sáng đi qua, đường vân hiện mờ mờ	Thường gặp ở phỉ thúy tự nhiên; ghi nhớ vị trí, vẫn đeo được
Bông (棉)	Đốm, mảng trắng như bông bên trong	Không vướng	Ánh sáng đi qua nhưng chỗ đó đục hơn	Đặc điểm tự nhiên, không phải hư hỏng
Nứt (裂)	Khe hở, đôi khi sáng lên như một sợi chỉ	Vướng, thường nghe "tách" nhẹ	Ánh sáng dừng lại ở vết nứt, phía bên kia tối hẳn	Nghiêm trọng, nên ngừng đeo

Cách kiểm tra tại nhà:

1. Rửa sạch và lau khô vòng, để bụi và dầu trên da không che mất đường vân.
2. Rọi đèn pin nhỏ từ mặt trong vòng ra ngoài, di chuyển dọc theo đường vân. Ánh sáng đi liền qua đường vân thì nhiều khả năng là vân đá. Ánh sáng bị cắt hoặc sáng tối đổi đột ngột ở đường đó thì nhiều khả năng là vết nứt.
3. Lướt nhẹ móng tay ngang qua đường vân, cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Móng tay bị vướng là dấu hiệu cần cảnh giác.
4. Nhìn từ cạnh bên. Vết nứt chạy tới mép bản vòng dễ lan rộng hơn.

Vân đá và bông là một phần của phỉ thúy tự nhiên, xem thêm chủng, thủy, sắc của phỉ thúy. Nếu vẫn chưa chắc, hãy mang vòng đến tiệm trang sức hoặc trung tâm kiểm định trước khi quyết định.

Vòng cẩm thạch bị trầy hoặc mẻ nhỏ phải làm sao?

Vết trầy và vết mẻ nhỏ ở mép ngoài là dễ xử lý nhất. Thợ ngọc hoặc tiệm trang sức có thể đánh bóng lại bề mặt và mài tròn chỗ mẻ. Vòng mất đi một chút ngọc, chỗ mẻ sâu có thể hơi phẳng hơn, nhưng vẫn đeo như trước.

Đừng tự đánh bằng kem đánh răng hay bột đánh bóng, càng đánh bề mặt càng mờ.

Vòng cẩm thạch bị nứt có đeo tiếp được không?

Tốt nhất là không. Vết nứt ăn vào hoặc chạy ngang bản vòng làm vòng yếu đi, chỉ một cú va nhẹ hay thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể làm vòng gãy hẳn, có khi thành mảnh sắc. Hãy tháo ra, cho vào túi vải mềm và đặt nằm phẳng cho đến khi quyết định cách xử lý.

Vết nứt xuyên qua vòng không thể sửa cho liền như mới. Các cách thường dùng:

• Bọc vàng, bọc bạc. Thợ kim hoàn bọc một đai vàng hoặc bạc quanh đoạn nứt, hoặc bọc vàng cả vòng theo từng đoạn. Đây là cách sửa truyền thống, giữ vòng chắc lại, làm khéo còn trông như một kiểu thiết kế. Xem kiểu vòng bọc vàng trong các kiểu vòng phỉ thúy, vòng cẩm thạch.
• Làm lại thành món khác. Thợ cắt bỏ phần nứt và làm từ phần còn lại: nhẫn yên ngựa, mặt dây chuyền, mặt cabochon gắn nhẫn hoặc bông tai.
• Giữ nguyên làm kỷ niệm, không đeo nữa.

Một số nơi bơm keo hoặc nhựa vào vết nứt cho đỡ lộ. Đây là xử lý nhân tạo, không làm vòng chắc lại, và nếu sau này bán lại thì phải nói rõ đã bơm keo.

Vòng cẩm thạch bị vỡ thì mảnh vỡ làm được gì?

Hãy giữ lại tất cả các mảnh, kể cả mảnh nhỏ, và cất chung với giấy kiểm định. Vòng vỡ vẫn có thể thành:

• Nhẫn, nhất là nhẫn yên ngựa, vì độ cong vừa khớp với bản vòng.
• Mặt dây chuyền, mặt dây nhỏ, từ những mảnh cong lớn.
• Mặt cabochon gắn nhẫn hoặc bông tai, nếu mảnh đủ dày.

Làm được gì còn tùy kích thước, độ dày của mảnh và hướng các vết nứt. Thợ ngọc xem trực tiếp mới biết. Nhiều gia đình làm lại chiếc vòng vỡ của ông bà, cha mẹ thành vài món chia cho con cháu, để kỷ vật vẫn ở trong nhà.

Vòng cẩm thạch bị vỡ có sao không?

Theo quan niệm truyền thống của người Hoa, ngọc giúp che chở người đeo, và vòng ngọc vỡ là đã "đỡ nạn" thay cho chủ. Người Hoa còn nói 碎碎平安 ("toái toái bình an"), vì chữ 碎 (vỡ) đọc gần giống 岁 (năm), như trong câu chúc 岁岁平安, "năm nào cũng bình an". Ở Việt Nam và Thái Lan cũng có quan niệm tương tự: vòng cẩm thạch vỡ là đã đỡ hạn, mang vận xui đi thay người đeo.

Vì vậy vòng vỡ thường không bị xem là điềm xấu. Nhiều người cảm ơn chiếc vòng, giữ lại mảnh hoặc làm lại thành món khác, rồi sau một thời gian mới chọn vòng mới. Đây là quan niệm văn hóa, không phải tính chất của viên đá. Thực tế, vòng vỡ là do va đập, rơi, hoặc vốn đã có vết nứt.

Vòng có vết nứt còn giá trị không?

Giá trị giảm rất nhiều. Vết nứt xuyên bản vòng là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến giá vòng, thường lớn hơn cả chênh lệch nhỏ về màu hay độ trong. Vân đá ảnh hưởng ít hơn nhiều, tùy độ rõ. Xem giá phỉ thúy, cẩm thạch do đâu quyết định.

Khi mua, hãy nhờ người bán chỉ ra mọi đường vân và vết nứt, và cho xem ảnh hoặc video rọi đèn từ mặt trong vòng. Giấy kiểm định xác nhận đây là phỉ thúy tự nhiên và có xử lý hay không, thường không ghi lại từng đường vân. Trên JadeiteHub, mỗi món đã bán đều được đối chiếu với giấy kiểm định trước khi gửi, vận chuyển có bảo hiểm, và hoàn tiền toàn bộ nếu không đúng mô tả.

Làm sao để vòng không bị nứt?

Phần lớn vết nứt đến từ va đập mạnh: cạnh bàn, khung cửa, sàn gạch. Vài thói quen nhỏ giúp tránh được hầu hết:

• Chọn ni vòng vừa tay. Vòng quá rộng dễ lắc và va vào đồ vật. Xem cách chọn ni vòng cẩm thạch, phỉ thúy.
• Đeo ở tay ít dùng hơn. Xem vòng cẩm thạch đeo tay nào.
• Tháo ra khi chơi thể thao, làm việc nhà, làm vườn, mang vác nặng.
• Đeo và tháo vòng phía trên giường hoặc khăn, đừng làm phía trên sàn cứng.
• Tránh nóng đột ngột, như nước nóng, xông hơi, bếp lửa, vì làm các đường vân sẵn có chịu lực.

Xem thêm cách bảo quản phỉ thúy, cẩm thạch.