Đế vương lục là gì? Cẩm thạch, phỉ thúy đế vương lục

Đế vương lục là gì?

Đế vương lục là phỉ thúy (cẩm thạch) tự nhiên có màu xanh lục đậm, thuần, đều, nằm trên nền ngọc mịn và rất trong, thường là chủng thủy tinh hoặc chủng băng.

Tên tiếng Trung là 帝王绿, nghĩa là "xanh của bậc đế vương"; ở Việt Nam còn gọi là xanh đế vương, tiếng Anh là imperial green. Cái tên thường được gắn với triều đình nhà Thanh, nơi phỉ thúy xanh rất được chuộng. Giới buôn đánh giá màu xanh bằng bốn chữ 浓 (đậm), 阳 (tươi), 正 (thuần), 匀 (đều), và đế vương lục là màu đứng đầu cả bốn: không ngả vàng, xám hay lam, không đậm đến mức ngả đen, và phủ đều khắp món đồ.

Chỉ có màu thôi thì chưa đủ. Cùng một màu xanh nhưng trên nền ngọc thô, đục thì người trong nghề cẩn thận sẽ không gọi là đế vương lục. Chất ngọc phải mịn và đủ trong để màu xanh như phát sáng từ bên trong. Vì vậy cụm từ hay gặp nhất là 玻璃种帝王绿, "đế vương lục chủng thủy tinh": màu đẹp nhất trên chất ngọc tốt nhất. Cách xem chủng và thủy, xem chủng, thủy, sắc của phỉ thúy. Đế vương lục đứng ở đâu so với các màu khác, xem các màu phỉ thúy, cẩm thạch.

Thêm một điểm: đế vương lục là cách gọi của giới buôn, không phải cấp độ của phòng kiểm định. Không có một tiêu chuẩn chính thức nào, và hai người trong nghề có thể nhận xét khác nhau về cùng một viên.

Đế vương lục khác gì xanh táo, dương lục, du thanh?

Tin rao bán dùng rất nhiều tên cho màu xanh. Ranh giới giữa chúng không cố định và mỗi nơi nói một kiểu, nhưng thứ tự cao thấp thì khá thống nhất.

Tên gọi	Tiếng Trung	Trông như thế nào	So với đế vương lục
Đế vương lục	帝王绿	Xanh đậm, thuần, đều trên chủng thủy tinh hoặc chủng băng	Bậc cao nhất
Chính dương lục	正阳绿	Xanh tươi, thuần, nhạt hơn đế vương một chút	Rất gần đế vương; hay dùng cho loại dương lục đẹp nhất
Lạt lục (còn gọi lục cay, xanh lục cay)	辣绿	Xanh lục đậm, tươi rực và nổi bật, thường hơi tối hoặc "gắt" hơn	Rất được chuộng, nhưng lạt lục không phải đế vương lục; có người xếp gần đế vương
Dương lục (xanh tươi)	阳绿	Xanh tươi, sống động	Màu đẹp, thường thấp hơn đế vương một bậc
Xanh táo	苹果绿	Xanh sáng, hơi ngả vàng	Đẹp, nhưng kém đậm hơn đế vương
Du thanh	油青	Xanh đậm ngả xám hoặc lam, ánh như dầu	Phổ biến; giá thường thấp hơn nhiều so với dương lục
Xanh đậu	豆绿	Xanh nhạt, hơi ngả vàng, thường trên chủng đậu hạt thô	Rất phổ biến; giá dễ chịu

Bảng này cho thấy "cẩm thạch xanh" trải rộng thế nào về giá trị. Hai món cùng được gọi là xanh, nhưng món này có thể đắt gấp nhiều lần món kia.

Vì sao đế vương lục hiếm và đắt?

Đế vương lục hiếm vì một khối ngọc phải hội đủ nhiều điều kiện cùng lúc: màu đậm và thuần, phân bố đều, chủng mịn, thủy tốt và ít vết nứt. Từng điều kiện đã không phổ biến; tất cả cùng có trên một khối đủ lớn để chế tác thì càng hiếm.

Kích thước ảnh hưởng rất lớn. Đế vương lục thường gặp nhất ở món nhỏ như mặt nhẫn, bông tai và mặt dây nhỏ. Một chiếc vòng cẩm thạch đế vương lục cần cả một khối ngọc lớn, đều màu và sạch, nên cực kỳ hiếm và thuộc loại đắt nhất trong các món phỉ thúy.

Phỉ thúy đế vương lục không có giá cố định. Hai món cùng gọi là đế vương lục có thể chênh nhau rất xa tùy màu, chủng thủy, kích thước, chế tác, vết nứt và có xử lý hay không. Toàn bộ các yếu tố quyết định giá, xem giá phỉ thúy, cẩm thạch do đâu quyết định.

Vì sao đâu đâu cũng bán "đế vương lục"?

Vì hai chữ "đế vương" dễ bán. Nó đã thành một từ quảng cáo, được dùng cho nhiều món hơn hẳn số món thật sự xứng đáng.

• Hơi xanh là gọi đế vương. Nhiều tin rao gọi dương lục, xanh táo bình thường là "đế vương". Ở Thái Lan, người bán cũng hay gọi món xanh tươi bất kỳ là "จักรพรรดิ" (đế vương).
• Livestream và ánh đèn. Đèn trắng mạnh, đèn chiếu từ phía sau và bộ lọc điện thoại khiến màu xanh trông tươi, đều và trong hơn so với dưới ánh sáng ban ngày.
• Một chấm xanh đẹp gánh cả món. Món đồ chỉ có một mảng nhỏ xanh đậm, phần lớn còn lại nhạt màu, vẫn có thể được gọi là đế vương lục.
• Màu đủ, chất chưa đủ. Màu xanh đậm trên nền ngọc đục, hạt thô vẫn bị gọi là đế vương chỉ vì màu.

Không phải lúc nào cũng là lừa đảo; nhiều khi chỉ là gọi tên tùy tiện. Nhưng điều đó có nghĩa là chữ "đế vương" trong tin rao gần như không nói lên điều gì. Hãy nhìn viên ngọc, nhìn ánh sáng lúc quay chụp, và xem giấy kiểm định.

Những gì hay bị bán thành đế vương lục?

Vì màu này đắt nhất, nó cũng là màu bị làm giả nhiều nhất.

Thực chất là gì	Làm thế nào	Dấu hiệu
Phỉ thúy nhuộm (loại C)	Phỉ thúy nhạt màu được nhuộm xanh	Màu đọng theo vết nứt và ranh giới hạt; trông "phẳng" hoặc đều quá mức; có thể phai
Tẩy, bơm keo rồi nhuộm (loại B+C)	Tẩy axit, bơm keo, sau đó nhuộm	Xanh rất tươi, rất đều, hơi giống nhựa; soi đèn có thể thấy mạng vết nứt
Thủy tinh xanh	Thủy tinh nấu chảy pha màu	Bóng như kính, bọt khí tròn, vân xoáy, màu đều tuyệt đối
Quartzite nhuộm ("ngọc Malaysia")	Đá thạch anh nhuộm xanh	Màu thành lưới mảnh giữa các hạt; cầm nhẹ tay hơn phỉ thúy

Dấu hiệu đáng ngờ đơn giản nhất là giá. Đế vương lục thật là một trong những chất liệu ngọc đá đắt nhất. Một chiếc vòng xanh tươi, đều hoàn hảo mà giá rẻ thì gần như chắc chắn là hàng nhuộm, đã xử lý, hoặc không phải phỉ thúy. Về hàng xử lý, xem cách nhận biết phỉ thúy, cẩm thạch loại B.

Kiểm tra đế vương lục thế nào?

1. Yêu cầu giấy kiểm định ghi phỉ thúy (jadeite), tự nhiên hoặc loại A, không có chữ nhuộm màu hay đã xử lý. Tra số giấy trên trang web của đơn vị kiểm định; xem cách kiểm tra giấy kiểm định phỉ thúy.
2. Đừng chờ giấy ghi chữ "đế vương lục". Giấy kiểm định thông thường chủ yếu xác định vật liệu và có xử lý hay không, còn màu chỉ mô tả bằng từ đơn giản như "xanh lục". Đế vương lục là cách gọi trong nghề. Một số ít phòng kiểm định có dịch vụ phân cấp màu riêng, nhưng đó không phải thông lệ.
3. So sánh ánh sáng ban ngày và đèn vàng. Xin ảnh và video chụp cạnh cửa sổ, không để nắng chiếu trực tiếp. Đèn vàng làm màu xanh ngả vàng, còn đèn trắng mạnh hay đèn chiếu từ phía sau làm hầu như màu xanh nào cũng trông tươi và trong hơn.
4. Xin ảnh soi đèn pin. Màu tự nhiên thường phát sáng từ bên trong, mép màu mềm và không đều. Màu nhuộm hay đọng thành lưới theo vết nứt, xen giữa là những chỗ nhạt hoặc xỉn.
5. Hỏi màu xanh nằm ở đâu. Cả món, hay chỉ một mặt, một chấm? Xin ảnh mặt sau.
6. Xem độ trong. Màu xanh đậm nhưng nền đục, hạt thô thì có thể là màu đẹp, nhưng chưa phải đế vương lục đúng nghĩa.

Đèn pin và mắt thường chỉ cho thấy dấu hiệu: có loại nhuộm rất khó thấy, và màu xanh tự nhiên cũng có thể chạy theo vân nhỏ. Màu có tự nhiên hay không phải dựa vào giấy kiểm định.

Đế vương lục có ý nghĩa gì? Hợp mệnh gì?

Xanh lục là màu kinh điển của ngọc, và ý nghĩa của nó đến từ truyền thống và lời truyền miệng, không phải từ bản thân viên đá.

• Trung Quốc: màu xanh tượng trưng cho sức sống, sự phát triển và mùa xuân. Chữ "đế vương" mang ý quyền quý, thành đạt; phỉ thúy xanh đẹp cũng hay được giữ làm vật gia truyền, như câu 黄金有价玉无价, "vàng có giá, ngọc vô giá".
• Việt Nam: màu xanh lục thuộc hành Mộc; theo quan niệm dân gian, cẩm thạch xanh hợp người mệnh Mộc và mệnh Hỏa.
• Thái Lan: xanh lục là màu truyền thống của người sinh vào ban ngày thứ Tư, nên người sinh thứ Tư hay chọn ngọc xanh.

Đây là tín ngưỡng dân gian và ý nghĩa riêng của mỗi người, không phải công dụng của viên đá. Xem thêm cẩm thạch hợp mệnh nào.

Trên JadeiteHub, ảnh sản phẩm do người bán tự chụp, một số có kèm video. Mọi món đã bán đều được đối chiếu với giấy kiểm định trước khi gửi đi; nếu không đúng như mô tả, bạn được hoàn tiền toàn bộ.