Kiểm định cẩm thạch ở đâu uy tín?

Chọn phòng kiểm định đá quý độc lập được công nhận ISO/IEC 17025 (ở Việt Nam là VILAS), có máy quang phổ hồng ngoại FTIR, giấy ghi rõ tên vật liệu và tình trạng xử lý, tra cứu được trên trang web chính thức.

Thợ kim hoàn có nhìn ra cẩm thạch thật giả không?

Thợ có kinh nghiệm thường nhận ra đồ giả rõ ràng, nhưng không thấy chắc được keo và một số màu nhuộm. Muốn xác nhận loại A chưa xử lý cần máy như FTIR.

Đèn soi và bút thử cẩm thạch có tác dụng không?

Chỉ cho gợi ý. Đèn pin thấy cấu trúc, vết nứt và màu nhuộm trong vết nứt; đèn UV thấy phát quang; kính lọc Chelsea bắt được một số màu nhuộm. Không thứ nào xác nhận được loại A.

Kiểm định cẩm thạch hết bao nhiêu tiền?

Tùy phòng kiểm định, loại giấy và món đồ. Hãy hỏi phí và thời gian trả kết quả trước khi gửi, và giữ biên nhận.

Vòng hay mặt cẩm thạch bọc vàng có kiểm định được không?

Được một phần. Ổ hở đáy làm được phần lớn phép thử; ổ bít đáy hoặc bọc vàng chặn ánh sáng nên hạn chế phép thử hồng ngoại và phổ hấp thụ, và món đã gắn đều không đo được tỷ trọng. Hỏi trước giấy sẽ ghi thế nào.

Giấy chứng nhận của cửa hàng có thay được giấy kiểm định không?

Không. Giấy của cửa hàng là cam kết của người bán. Giấy kiểm định do phòng kiểm định cấp sau khi đo bằng máy, và tra cứu được online.

Giấy kiểm định ghi thế nào thì là loại A?

Kết luận ghi phỉ thúy, jadeite hoặc 翡翠 và không ghi xử lý. Nếu có chữ đã xử lý, treated, impregnated, polymer hay dyed thì là loại B hoặc C.

Kiểm định cẩm thạch ở đâu? Cách chọn nơi uy tín

Muốn biết cẩm thạch (phỉ thúy, jadeite) có phải loại A tự nhiên, chưa xử lý hay không, hãy mang đến một phòng kiểm định đá quý độc lập, có giấy kiểm định tra cứu được trên trang web chính thức của phòng đó. Chọn nơi được công nhận ISO/IEC 17025 (ở Việt Nam là công nhận VILAS), có máy quang phổ hồng ngoại FTIR và máy quang phổ, và giấy ghi rõ tên vật liệu cùng tình trạng xử lý. Phòng kiểm định đo chiết suất (khoảng 1,66), tỷ trọng (khoảng 3,33), soi kính hiển vi, dùng FTIR tìm keo (loại B) và quang phổ tìm màu nhuộm (loại C). Đèn soi, bút thử và mẹo tại nhà chỉ là gợi ý. Phí và thời gian trả kết quả mỗi nơi khác nhau, hãy hỏi trước.

Kiểm định cẩm thạch ở đâu?

Hãy mang đến một phòng kiểm định đá quý độc lập, có kiểm định phỉ thúy (jadeite) và cấp giấy kiểm định tra cứu được trên trang web chính thức của chính phòng đó. Thợ kim hoàn, người bán ở chợ hay người định giá có thể cho ý kiến, nhưng chỉ phòng kiểm định có máy móc mới kết luận được cẩm thạch có bị tẩy axit bơm keo hay nhuộm màu hay không. Đó chính là ranh giới giữa loại A và loại B, C, và cũng chính là thứ mắt thường hay kính lúp bỏ sót.

Ở Việt Nam, khi tìm "kiểm định cẩm thạch ở đâu" hay "kiểm định vòng cẩm thạch ở đâu", bạn sẽ gặp mấy kiểu nơi sau:

Nơi kiểm định	Thường nhận được gì	Cần lưu ý
Phòng kiểm định đá quý độc lập	Giấy kiểm định có số, thường tra cứu online	Chất lượng không đồng đều; hỏi về công nhận và thiết bị
Phòng kiểm định do công ty trang sức lớn vận hành	Tiện, đôi khi ngay tại cửa hàng	Tính độc lập: chính công ty đó có thể cũng bán cẩm thạch. Kiểm tra công nhận
Phòng kiểm định quốc tế (ví dụ GIA)	Giấy tiếng Anh, được nhiều thị trường công nhận	Phải gửi đi và mua bảo hiểm nếu không có văn phòng gần; hỏi phí và thời gian
Phòng kiểm định ở nước mua hàng (GIT ở Thái Lan, NGTC ở Trung Quốc)	Giấy kèm theo món mua ở đó	Tra số giấy trên trang chính thức của phòng đó
Tiệm vàng, thợ kim hoàn, người định giá	Ý kiến, hoặc giá trị để bảo hiểm	Không phải giấy kiểm định; mắt thường không thấy được keo

Chúng tôi không xếp hạng hay giới thiệu phòng kiểm định cụ thể nào ở Việt Nam. Thay vào đó, phần dưới đưa ra tiêu chí để bạn tự đánh giá bất kỳ nơi nào.

Cũng cần phân biệt hai việc: kiểm định trả lời "đây là vật liệu gì, có xử lý không"; định giá trả lời "đáng bao nhiêu tiền". Phần lớn phòng kiểm định chỉ làm việc thứ nhất. Nếu cần cả hai, lấy giấy kiểm định trước rồi mới đi định giá.

Phòng kiểm định thực sự làm gì với cẩm thạch?

Phòng kiểm định kết hợp nhiều phép đo, vì không phép thử nào một mình trả lời được cả hai câu hỏi: có phải phỉ thúy không, và có bị xử lý không.

Phép thử	Đo gì	Cho biết điều gì
Khúc xạ kế	Chiết suất; phỉ thúy khoảng 1,66	Phân biệt phỉ thúy với nephrite (khoảng 1,61), serpentine, quartzite, thủy tinh
Cân thủy tĩnh	Tỷ trọng; phỉ thúy khoảng 3,33	Phỉ thúy nặng hơn phần lớn đồ giả (quartzite khoảng 2,65). Chỉ đo được với món chưa gắn
Kính hiển vi	Cấu trúc, bề mặt, cách phân bố màu	Hạt đan cài; bề mặt rạn như mạng nhện do axit ở loại B; màu nhuộm tụ theo ranh giới hạt và vết nứt ở loại C
Quang phổ hồng ngoại (FTIR)	Cách đá hấp thụ tia hồng ngoại	Keo, polymer có đỉnh hấp thụ riêng. Đây là phép thử chính để phát hiện loại B
Phổ hấp thụ (kính phổ hoặc UV-Vis)	Đá hấp thụ màu ánh sáng nào	Màu xanh tự nhiên do crom cho các vạch hẹp ở vùng đỏ; màu nhuộm thường cho một dải rộng. Phỉ thúy còn có vạch đặc trưng gần 437 nm
Phát quang dưới tia UV	Đá có phát sáng dưới đèn UV không	Chỉ là gợi ý. Keo thường phát quang trắng xanh như phấn, nhưng sáp và một số món tự nhiên cũng phát quang
Quang phổ Raman (một số nơi)	Dao động đặc trưng của khoáng vật	Xác nhận khoáng vật khi các số đo khác không rõ ràng

Minh họa thiết bị kiểm định đá quý xếp thành hàng, từ trái sang phải: khúc xạ kế, bộ cân thủy tĩnh (cốc thủy tinh, giỏ treo và cân), kính hiển vi đá quý hai mắt và máy hồng ngoại để bàn — Minh họa thiết bị kiểm định đá quý, không phải thiết bị thật của phòng kiểm định. Từ trái sang: 1 khúc xạ kế (chiết suất), 2 bộ cân thủy tĩnh: cốc, giỏ treo và cân (tỷ trọng), 3 kính hiển vi đá quý hai mắt (cấu trúc, vết axit, màu nhuộm), 4 máy hồng ngoại để bàn (keo).

Nhiều người bị lừa ở chuyện phát quang. Người bán chiếu đèn UV rồi nói "không phát sáng là loại A" thì không chứng minh được gì, và phát sáng nhẹ cũng không có nghĩa là loại B. Đọc phát quang UV nói được gì về phỉ thúy trước khi tin vào nó.

Đèn soi cẩm thạch, bút thử hay máy thử có biết thật giả không?

Không. Dụng cụ tại nhà loại được đồ giả rõ ràng, nhưng không thứ nào xác nhận được cẩm thạch loại A chưa xử lý. Những món hay gặp:

Đèn pin soi cẩm thạch. Thấy cấu trúc, vết nứt, hạt lấp lánh của aventurine, bọt khí của thủy tinh, màu nhuộm tụ trong vết nứt. Rất hữu ích, dân buôn ai cũng mang theo, nhưng cẩm thạch bơm keo dưới đèn vẫn có thể trông sạch và trong.
Đèn UV. Xem phát quang, chỉ là gợi ý, không phải kết luận.
Kính lọc Chelsea. Một số đá nhuộm xanh nhìn qua sẽ ngả đỏ, phỉ thúy tự nhiên vẫn xanh. Nhiều loại thuốc nhuộm không phản ứng, nên thấy xanh cũng không chứng minh được gì.
Bút thử, "máy thử đá quý" bán online. Phần lớn được làm để phân biệt kim cương với đồ giả bằng độ dẫn nhiệt hoặc dẫn điện, không dành cho cẩm thạch.
Mẹo cạo, đốt, thử bằng sợi tóc. Không đáng tin và có thể làm hỏng món đồ.

Muốn khoanh vùng trước khi trả tiền kiểm định, hãy xem cách phân biệt cẩm thạch với đá giả và dấu hiệu cẩm thạch đã qua xử lý, rồi để phòng kiểm định kết luận.

Chọn nơi kiểm định cẩm thạch uy tín thế nào?

Chọn theo những gì phòng kiểm định chứng minh được về mình, không theo bảng hiệu hay lời giới thiệu.

Tiêu chí	Cần tìm gì	Vì sao
Công nhận	Được công nhận ISO/IEC 17025; ở Việt Nam là công nhận VILAS (giấy của Trung Quốc có dấu CMA, CNAS)	Có tổ chức bên ngoài đánh giá phương pháp và thiết bị
Thiết bị	Có máy quang phổ hồng ngoại FTIR và máy quang phổ, không chỉ khúc xạ kế và một cây đèn	Không có FTIR thì khó loại trừ bơm keo một cách chắc chắn
Cách ghi giấy	Ghi rõ tên vật liệu và có phát hiện xử lý hay không	Chỉ ghi "đá tự nhiên", "ngọc thiên nhiên" mà không có tên khoáng vật và tình trạng xử lý là chưa đủ
Tra cứu online	Tra được số giấy trên trang web chính thức của phòng	Bạn và người mua sau này đều kiểm tra được
Độc lập	Không thuộc người bán, không chung địa chỉ với người bán	Phòng do người bán trả tiền dễ có xung đột lợi ích
Được thị trường biết	Có tiếng ở nơi bạn có thể bán lại	Người mua ở mỗi nơi tin những giấy khác nhau
Món đã gắn	Nói rõ khi đá đã gắn thì làm được gì, không làm được gì	Tránh giấy kiểm định lặng lẽ bỏ qua phần khó nhất
Phí và thời gian	Hỏi trước khi gửi, lấy biên nhận	Giá và thời gian khác nhau theo nơi và theo món

Một lưu ý dùng được ở mọi nơi: tự tìm trang web chính thức của phòng kiểm định. Nhân viên NGTC ở Trung Quốc từng cảnh báo về các trang web giả mạo trang tra cứu, và đường link hay mã QR người bán gửi có thể dẫn tới một trang như vậy. Tự gõ địa chỉ chính thức hoặc tự tìm kiếm, rồi mới nhập số giấy.

Giấy kiểm định, thẻ nhỏ và "giấy chứng nhận" của người bán khác nhau thế nào?

Không phải thứ gì gọi là "giấy" cũng do phòng kiểm định cấp. Khi thấy quảng cáo "vòng cẩm thạch có giấy kiểm định", hãy hỏi giấy đó là loại nào.

Giấy tờ	Ai cấp	Giá trị
Báo cáo kiểm định đầy đủ	Phòng kiểm định	Có ảnh, trọng lượng, kích thước, kết quả đo và kết luận. Bằng chứng mạnh nhất
Thẻ kiểm định nhỏ (cỡ thẻ ATM)	Phòng kiểm định	Bản rút gọn, rất phổ biến với cẩm thạch. Có giá trị nếu từ phòng được công nhận và tra cứu được online
"Giấy chứng nhận", thẻ bảo hành của cửa hàng	Cửa hàng	Là cam kết của người bán, không phải kết quả kiểm định. Dùng khi đổi trả, không dùng để xác định vật liệu
Giấy định giá	Người định giá	Ước tính giá trị. Hỏi xem có dựa trên giấy kiểm định không

Dù cầm loại giấy nào, nó chỉ có giá trị khi khớp với món đồ: cùng ảnh, cùng trọng lượng, cùng kích thước. Các bước cụ thể có trong cách kiểm tra giấy kiểm định phỉ thúy.

Mang gì đến phòng kiểm định và nên hỏi gì?

Mang món đồ đã lau sạch, khô, kèm giấy kiểm định cũ (nếu có) và hóa đơn. Trước khi kiểm định đừng thoa dầu hay đánh bóng bằng bất cứ thứ gì.

Đá đã gắn hay chưa quan trọng hơn nhiều người nghĩ:

Đá rời và vòng tay làm được mọi phép thử, kể cả tỷ trọng.
Ổ hở đáy vẫn cho ánh sáng đi qua đá, nên phần lớn phép thử vẫn làm được. Không đo được tỷ trọng vì kim loại làm tăng trọng lượng.
Ổ bít đáy và món bọc vàng chặn ánh sáng xuyên qua, làm hạn chế phép thử hồng ngoại và phổ hấp thụ, và kim loại có thể che mép đá, nơi dễ thấy màu nhuộm và keo nhất. Có nơi sẽ thử phần làm được và ghi chú giới hạn, có nơi từ chối. Bài cẩm thạch bọc vàng giải thích vì sao nhiều món được làm như vậy.

Ba mặt cẩm thạch xanh hình bầu dục xếp thành hàng trên vải lanh màu ngà, từ trái sang phải: một viên rời chưa gắn, một viên gắn ổ vàng hở đáy nhìn từ mặt sau thấy đá qua lỗ hở, và một viên gắn ổ vàng bít đáy nhìn từ mặt sau đá bị kim loại che kín — Từ trái sang: 1 viên rời: làm được mọi phép thử, 2 ổ hở đáy: làm được phần lớn phép thử, 3 ổ bít đáy: ánh sáng không xuyên qua, một số phép thử bị hạn chế. Ảnh minh họa.

Những câu nên hỏi ở quầy:

Phòng có được công nhận ISO/IEC 17025 (VILAS) không, cho những phép thử nào?
Mọi món cẩm thạch đều được đo FTIR, hay phải yêu cầu riêng?
Món này để nguyên ổ thì có kiểm định đầy đủ được không? Nếu không, giấy sẽ ghi thế nào?
Giấy có ghi rõ tên khoáng vật và có phát hiện xử lý hay không?
Tra cứu giấy online thế nào, địa chỉ web chính thức là gì?
Phí bao nhiêu, bao lâu có kết quả?

Có thể kiểm định trước khi trả tiền không?

Thường là được, và với món đắt tiền thì nên đề nghị. Có thể làm theo các cách sau:

Hai bên cùng mang đi kiểm định trước khi thanh toán. Khi mua cẩm thạch giá cao, có thể thỏa thuận với người bán để bên mua và bên bán cùng mang món đồ đến một phòng kiểm định độc lập mà cả hai bên đều chấp nhận để kiểm định lại.
Mua kèm thời hạn đổi trả bằng văn bản. Thanh toán, mang đi kiểm định ngay, nếu kết quả không đúng như đã nói thì trả lại trong thời hạn. Phải có điều kiện đổi trả bằng văn bản trước.
Nhận giấy có sẵn nhưng tự kiểm tra. Tra số giấy trên trang chính thức của phòng kiểm định, đối chiếu ảnh, trọng lượng, kích thước với món trong tay.

Một món xanh đắt tiền mà người bán từ chối cả ba cách thì bản thân điều đó đã nói lên nhiều. Mua online, khi không cầm được món đồ, thời hạn đổi trả và giấy kiểm định tự tra được càng quan trọng.

Có nên kiểm định vòng cẩm thạch gia truyền không?

Có, nếu bạn muốn biết đó là gì trước khi mua bảo hiểm, bán hay chia trong gia đình. Đồ cũ không có nghĩa là loại A: cẩm thạch bơm keo đã có trên thị trường hàng chục năm, nên chiếc vòng mua từ lâu vẫn có thể đã qua xử lý. Đừng tự "phục hồi" bằng dầu hay hóa chất trước khi kiểm định. Xem thêm cẩm thạch cũ, đồ gia truyền.

Đọc kết quả kiểm định thế nào?

Xem dòng kết luận trước tiên.

"Jadeite", "phỉ thúy" hoặc 翡翠, không ghi xử lý: tự nhiên, chưa xử lý, giới buôn gọi là loại A.
Có ghi "đã xử lý", "treated", "impregnated", "polymer", "dyed" hoặc 翡翠（处理）: loại B, C hoặc B+C. Vẫn là phỉ thúy nhưng giá trị thấp hơn nhiều.
Ghi tên khoáng vật khác (nephrite, serpentine, quartzite, thủy tinh): không phải phỉ thúy.

Sự khác nhau giữa các loại có trong bài phỉ thúy loại A, B, C. Giấy kiểm định chỉ xác định vật liệu, không chấm màu, độ trong hay giá trị, và không ghi nguồn gốc mỏ trừ khi phòng kiểm định có dịch vụ riêng về nguồn gốc.

JadeiteHub xử lý việc kiểm định thế nào?

JadeiteHub chỉ đăng bán cẩm thạch có giấy kiểm định của phòng kiểm định. Mỗi món đã bán đều được đối chiếu với giấy kiểm định tại trung tâm kiểm hàng của chúng tôi trước khi gửi đi, để món bạn nhận đúng là món ghi trên giấy. Nếu không đúng như mô tả, bạn được hoàn tiền đầy đủ. Bạn luôn có thể tự tra số giấy trên trang web chính thức của phòng kiểm định, hoặc mang món đồ đến phòng kiểm định bạn chọn.