ตรวจหยกพม่าที่ไหน? ใบเซอร์ GIT และแล็บที่เชื่อได้
อัปเดต
ถ้าอยากรู้ว่าหยกพม่า (หยกเจไดต์) เป็นเกรด A ธรรมชาติที่ไม่ผ่านการปรับปรุงหรือไม่ ต้องส่งแล็บอัญมณีอิสระที่ตรวจหยกเจไดต์ได้ และออกใบรับรองที่ตรวจสอบได้บนเว็บไซต์ของแล็บเอง ในไทย สามารถเลือกให้ GIT (สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ) หรือหน่วยงานอื่นที่ให้บริการตรวจหยกออกใบรายงานผลการตรวจได้ ห้องปฏิบัติการตรวจสอบอัญมณีของ GIT ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025 นอกจากนี้ยังมีแล็บสากลอย่าง GIA และแล็บเอกชนที่ได้รับการรับรอง แล็บจะวัดค่าดัชนีหักเห (ประมาณ 1.66) ความถ่วงจำเพาะ (ประมาณ 3.33) ส่องกล้องจุลทรรศน์ ใช้อินฟราเรด (FTIR) หาเรซิน (เกรด B) และสเปกตรัมหาสีย้อม (เกรด C) ไฟฉายส่องหยกและชุดตรวจเองให้ได้แค่เบาะแส ค่าตรวจและระยะเวลาแต่ละที่ไม่เท่ากัน ควรถามก่อน
ตรวจหยกพม่าได้ที่ไหน?
ส่งแล็บอัญมณีอิสระที่ตรวจหยกเจไดต์ได้ และออกใบรับรองที่เช็กเลขได้บนเว็บไซต์ของแล็บเอง ช่างทอง เจ้าของแผง หรือคนประเมินราคาให้ความเห็นได้ แต่มีเพียงแล็บที่มีเครื่องมือเท่านั้นที่บอกได้ว่าหยกผ่านการกัดกรดอัดเรซินหรือย้อมสีหรือไม่ ซึ่งนี่คือเส้นแบ่งระหว่างหยกเกรด A กับเกรด B และ C และเป็นสิ่งที่ตาเปล่าหรือกล้องส่องพระมองไม่เห็น
ในไทย สามารถเลือกให้ GIT หรือหน่วยงานอื่นที่ให้บริการตรวจหยกออกใบรายงานผลการตรวจได้ GIT หรือสถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานของรัฐ ห้องปฏิบัติการตรวจสอบอัญมณีของ GIT ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025 และในบริการของ GIT มีรายงานผลการตรวจหยก (Jade Report) ซึ่งระบุชนิดหยกและการปรับปรุง ดูรายละเอียดการส่งตรวจ ค่าบริการ และระยะเวลาได้ที่เว็บไซต์ทางการ git.or.th โดยพิมพ์ที่อยู่เอง
ตัวเลือกทั้งหมดที่มักเจอ:
| ตรวจที่ไหน | มักได้อะไร | ต้องระวังอะไร |
|---|---|---|
| GIT (หน่วยงานของรัฐ) | ใบรายงานผลมีเลขที่ เช็กออนไลน์ได้ | เวลาเปิดรับตรวจ คิว; ติดต่อผ่านช่องทางทางการเท่านั้น |
| แล็บสากล เช่น GIA | ใบรายงานภาษาอังกฤษ ที่ยอมรับในหลายตลาด | ถ้าไม่มีสำนักงานใกล้ ต้องส่งพร้อมประกัน; ถามค่าใช้จ่ายและเวลาก่อน |
| แล็บของประเทศที่ซื้อมา (เช่น NGTC ของจีน) | ใบเซอร์ที่มากับหยกที่ซื้อจากจีน | เช็กเลขบนเว็บไซต์ทางการของแล็บนั้นเอง |
| แล็บเอกชน | มักเร็วและใกล้ | มาตรฐานและเครื่องมือต่างกันมาก; ถามว่าใช้เครื่องอะไร |
| แล็บของร้านหรือบริษัทเครื่องประดับ | สะดวก บางทีอยู่ในร้าน | ความเป็นอิสระ: บริษัทเดียวกันอาจขายหยกด้วย; เช็กการรับรอง |
| ช่างทอง คนประเมินราคา | ความเห็น หรือราคาประเมินเพื่อประกัน | ไม่ใช่ใบรับรองผลตรวจ; ตาเปล่ามองไม่เห็นเรซิน |
ต้องแยกให้ออกด้วยว่า การตรวจ ตอบคำถามว่า "นี่คือวัสดุอะไร ผ่านการปรับปรุงไหม" ส่วน การประเมินราคา ตอบว่า "มีมูลค่าเท่าไร" แล็บส่วนใหญ่ทำแค่อย่างแรก ถ้าต้องการทั้งสองอย่าง ให้ตรวจแล็บก่อนแล้วค่อยนำใบไปประเมินราคา
ถ้ากำลังจะซื้อหยกในไทย อ่านต่อได้ที่ หยกพม่าแท้ ซื้อที่ไหน เช็กอะไรก่อนจ่ายเงิน
แล็บตรวจหยกพม่าอย่างไร?
แล็บใช้การตรวจหลายอย่างร่วมกัน เพราะไม่มีการตรวจใดที่ตอบได้ทั้งสองคำถามในครั้งเดียว คือเป็นหยกเจไดต์ไหม และผ่านการปรับปรุงไหม
| การตรวจ | วัดอะไร | บอกอะไรได้ |
|---|---|---|
| เครื่องวัดค่าดัชนีหักเห | ค่าดัชนีหักเห หยกเจไดต์ประมาณ 1.66 | แยกหยกพม่าจากเนฟไฟรต์ (ประมาณ 1.61) เซอร์เพนทีน ควอตไซต์ และแก้ว |
| ชั่งน้ำหนักในน้ำ | ความถ่วงจำเพาะ หยกเจไดต์ประมาณ 3.33 | หยกพม่าหนักกว่าหินเลียนแบบส่วนใหญ่ (ควอตไซต์ประมาณ 2.65) ทำได้เฉพาะชิ้นที่ยังไม่ขึ้นตัวเรือน |
| กล้องจุลทรรศน์ | เนื้อ ผิว และการกระจายของสี | เม็ดผลึกที่ประสานกัน; ผิวแตกลายคล้ายใยแมงมุมจากกรดในเกรด B; สีย้อมที่รวมตามขอบเม็ดผลึกและรอยร้าวในเกรด C |
| อินฟราเรดสเปกโตรสโคปี (FTIR) | การดูดกลืนแสงอินฟราเรด | เรซินและพอลิเมอร์มีพีคการดูดกลืนเฉพาะ เป็นการตรวจหลักเพื่อหาเกรด B |
| สเปกตรัมการดูดกลืนแสง (สเปกโทรสโคปหรือ UV-Vis) | หยกดูดกลืนแสงสีใด | สีเขียวธรรมชาติจากโครเมียมให้เส้นแคบที่ปลายสีแดง สีย้อมมักให้แถบกว้าง หยกเจไดต์ยังมีเส้นเฉพาะใกล้ 437 nm |
| การเรืองแสงใต้ UV | เรืองแสงใต้ไฟ UV หรือไม่ | เป็นแค่เบาะแส เรซินมักเรืองแสงขาวอมฟ้าคล้ายชอล์ก แต่แว็กซ์และหยกธรรมชาติบางชิ้นก็เรืองแสงได้ |
| รามานสเปกโตรสโคปี (บางแล็บ) | การสั่นเฉพาะตัวของแร่ | ยืนยันชนิดแร่เมื่อค่าอื่นก้ำกึ่ง |
เรื่องเรืองแสงทำให้หลายคนเข้าใจผิด คนขายเอาไฟ UV ส่องกำไลแล้วบอกว่า "ไม่เรืองแสง แปลว่าเกรด A" แบบนี้พิสูจน์อะไรไม่ได้ และเรืองแสงนิดหน่อยก็ไม่ได้แปลว่าเป็นเกรด B อ่าน การเรืองแสง UV บอกอะไรเกี่ยวกับหยกพม่าได้บ้าง ก่อนเชื่อวิธีนี้
ไฟฉายส่องหยก ชุดตรวจ หรือเครื่องเช็กหยก บอกได้ไหมว่าแท้?
ไม่ได้ เครื่องมือที่ใช้เองคัดหินปลอมที่เห็นชัดออกได้ แต่ไม่มีอะไรยืนยันได้ว่าเป็นหยกพม่าเกรด A ที่ไม่ผ่านการปรับปรุง ที่เจอบ่อย:
- ไฟฉายส่องหยก เห็นเนื้อ รอยร้าว ประกายระยิบของอะเวนเจอรีน ฟองอากาศในแก้ว และสีย้อมที่รวมในรอยร้าว มีประโยชน์มาก คนค้าหยกพกติดตัวทุกคน แต่หยกอัดเรซินก็อาจดูใสสะอาดใต้ไฟฉายได้
- ไฟ UV ดูการเรืองแสง เป็นเบาะแส ไม่ใช่คำตัดสิน
- ฟิลเตอร์เชลซี หินย้อมสีเขียวบางชนิดจะเห็นเป็นสีแดงอมชมพู ส่วนหยกพม่าธรรมชาติยังเขียว แต่สีย้อมหลายชนิดไม่เปลี่ยน เห็นสีเขียวก็พิสูจน์อะไรไม่ได้
- ปากกาเช็กพลอย หรือ "เครื่องเช็กหยก" ที่ขายออนไลน์ ส่วนใหญ่ทำมาเพื่อแยกเพชรกับเพชรเลียนแบบด้วยการนำความร้อนหรือไฟฟ้า ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับหยก
- ขูด เผาไฟ ลองด้วยเส้นผม เชื่อถือไม่ได้ และอาจทำให้หยกเสียหาย
ถ้าอยากคัดกรองก่อนเสียค่าตรวจ ดู สัญญาณของหยกพม่าที่ผ่านการปรับปรุง แล้วให้แล็บเป็นคนตัดสิน
เลือกแล็บตรวจหยกอย่างไร?
เลือกจากสิ่งที่แล็บพิสูจน์ได้เกี่ยวกับตัวเอง ไม่ใช่จากป้ายที่แขวนในร้าน
| เกณฑ์ | ดูอะไร | ทำไมสำคัญ |
|---|---|---|
| การรับรอง | ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 (ใบของจีนจะมีตรา CMA และ CNAS) | แปลว่ามีหน่วยงานภายนอกตรวจวิธีการและเครื่องมือของแล็บ |
| เครื่องมือ | มีเครื่อง FTIR และสเปกโตรมิเตอร์ ไม่ใช่มีแค่เครื่องวัดค่าหักเหกับไฟฉาย | ไม่มี FTIR ก็ตัดเรื่องอัดเรซินออกได้ไม่มั่นใจ |
| ข้อความในใบเซอร์ | ระบุชื่อวัสดุ และระบุว่าตรวจพบการปรับปรุงหรือไม่ | เขียนแค่ "หยกธรรมชาติ" โดยไม่มีชื่อแร่และผลเรื่องการปรับปรุง ยังไม่พอ |
| เช็กออนไลน์ | ตรวจเลขใบเซอร์บนเว็บไซต์ทางการของแล็บได้ | ทั้งเราและคนที่จะซื้อต่อตรวจสอบได้ |
| ความเป็นอิสระ | ไม่ใช่ของคนขาย ไม่อยู่ที่อยู่เดียวกับคนขาย | แล็บที่คนขายจ่ายเงินมีผลประโยชน์ทับซ้อน |
| เป็นที่รู้จักในตลาด | มีชื่อในตลาดที่เราอาจขายต่อ | คนซื้อแต่ละที่เชื่อใบเซอร์ไม่เหมือนกัน |
| ชิ้นที่ขึ้นตัวเรือนแล้ว | บอกได้ชัดว่าตรวจอะไรได้ อะไรไม่ได้ | กันไม่ให้ใบเซอร์ข้ามส่วนที่ยากที่สุดไปเงียบ ๆ |
| ค่าตรวจและระยะเวลา | ถามก่อนฝากตรวจ ขอใบรับฝาก | ราคาและเวลาต่างกันตามแล็บและตามชิ้นงาน |
ข้อควรระวังที่ใช้ได้ทุกที่: หาเว็บไซต์ทางการของแล็บเอง เจ้าหน้าที่ NGTC ของจีนเคยเตือนเรื่องเว็บไซต์ปลอมที่ทำเลียนแบบหน้าค้นหาใบเซอร์ ลิงก์หรือ QR code ที่คนขายส่งมาอาจพาไปเว็บแบบนั้นได้ พิมพ์ที่อยู่ทางการเองหรือค้นหาเอง แล้วค่อยใส่เลขใบเซอร์
ใบรายงานแล็บ การ์ดใบเล็ก และ "ใบรับประกัน" ของร้าน ต่างกันอย่างไร?
ไม่ใช่ทุกอย่างที่เรียกว่า "ใบเซอร์" จะออกโดยแล็บ เวลาเห็นคำว่า "ใบรับรองหยกแท้" ให้ถามว่าใครออก
| เอกสาร | ใครออก | มีค่าแค่ไหน |
|---|---|---|
| ใบรายงานผลฉบับเต็ม | แล็บ | มีรูป น้ำหนัก ขนาด ผลการตรวจ และข้อสรุป เป็นหลักฐานที่แข็งที่สุด |
| การ์ดใบเล็ก (ขนาดบัตรเครดิต) | แล็บ | ฉบับย่อ พบบ่อยกับหยกในเอเชีย ใช้เป็นหลักฐานได้ถ้ามาจากแล็บที่ได้รับการรับรองและเช็กออนไลน์ได้ |
| "ใบรับประกันหยกแท้" หรือบัตรรับประกันของร้าน | ร้าน | เป็นคำสัญญาของคนขาย ไม่ใช่ผลตรวจ ใช้ตอนขอคืนของได้ แต่ใช้ระบุชนิดหยกไม่ได้ |
| ใบประเมินราคา | ผู้ประเมิน | ประมาณมูลค่า ถามว่าอ้างอิงใบรายงานแล็บหรือไม่ |
ไม่ว่าจะถือใบแบบไหน ใบนั้นมีค่าก็ต่อเมื่อตรงกับชิ้นงาน: รูป น้ำหนัก และขนาดต้องตรงกัน ดูขั้นตอนได้ที่ วิธีตรวจสอบใบรับรองหยกพม่า
ไปตรวจต้องเตรียมอะไร และควรถามอะไร?
เตรียมหยกที่เช็ดสะอาดและแห้ง ใบเซอร์เดิม (ถ้ามี) และใบเสร็จ ก่อนตรวจอย่าทาน้ำมันหรือขัดเงาด้วยอะไรทั้งสิ้น
หยกขึ้นตัวเรือนแล้วหรือยัง สำคัญกว่าที่หลายคนคิด:
- หยกเม็ดร่วงและกำไล ตรวจได้ทุกอย่าง รวมถึงความถ่วงจำเพาะ
- ตัวเรือนเปิดหลัง แสงยังผ่านหยกได้ จึงตรวจได้เกือบทุกอย่าง แต่วัดความถ่วงจำเพาะไม่ได้เพราะโลหะเพิ่มน้ำหนัก
- ตัวเรือนปิดหลังและหยกหุ้มทอง แสงผ่านไม่ได้ การตรวจอินฟราเรดและสเปกตรัมการดูดกลืนจึงทำได้จำกัด และโลหะอาจบังขอบหยกซึ่งเป็นจุดที่เห็นสีย้อมและเรซินชัดที่สุด บางแล็บจะตรวจเท่าที่ทำได้แล้วระบุข้อจำกัด บางแล็บไม่รับตรวจ ร้านเครื่องประดับบางแห่งในไทยขายหยกพม่าเลี่ยมทอง อ่านเพิ่มที่ หยกพม่าตัวเรือนทอง
คำถามที่ควรถามที่เคาน์เตอร์:
- แล็บได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 หรือไม่ ครอบคลุมการตรวจอะไรบ้าง
- หยกทุกชิ้นตรวจ FTIR หรือต้องขอเพิ่ม
- ชิ้นนี้ไม่ถอดตัวเรือนจะตรวจได้ครบไหม ถ้าไม่ได้ ใบเซอร์จะเขียนว่าอย่างไร
- ใบเซอร์จะระบุชื่อแร่และผลเรื่องการปรับปรุงไหม
- เช็กใบเซอร์ออนไลน์อย่างไร เว็บไซต์ทางการคืออะไร
- ค่าตรวจเท่าไร ใช้เวลากี่วัน
ตรวจก่อนจ่ายเงินได้ไหม?
หลายครั้งทำได้ และถ้าเป็นชิ้นราคาสูงควรขอ ทำได้หลายวิธี:
- ผู้ซื้อและผู้ขายนำไปตรวจด้วยกันก่อนจ่าย เวลาซื้อหยกพม่าราคาสูง ตกลงกับผู้ขายได้ว่าให้ทั้งผู้ซื้อและผู้ขายนำหยกชิ้นจริงไปตรวจซ้ำที่แล็บอิสระที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ
- ซื้อพร้อมระยะเวลาคืนของเป็นลายลักษณ์อักษร จ่ายเงินแล้วนำไปตรวจทันที ถ้าผลไม่ตรงกับที่บอกก็คืนภายในกำหนด ต้องได้เงื่อนไขคืนของเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน
- รับใบเซอร์ที่มีอยู่ แต่เช็กเอง ค้นเลขบนเว็บไซต์ทางการของแล็บ แล้วเทียบรูป น้ำหนัก ขนาดกับชิ้นที่ถืออยู่
หยกเขียวราคาสูงที่คนขายปฏิเสธทั้งสามวิธี ก็บอกอะไรบางอย่างแล้ว ซื้อออนไลน์หรือในไลฟ์สดที่จับของจริงไม่ได้ ระยะเวลาคืนของและใบเซอร์ที่เช็กเองได้ยิ่งสำคัญ
หยกเก่าที่ตกทอดมา ควรส่งตรวจไหม?
ควร ถ้าอยากรู้ว่าเป็นอะไรก่อนทำประกัน ขาย หรือแบ่งในครอบครัว ของเก่าไม่ได้แปลว่าเกรด A หยกอัดเรซินอยู่ในตลาดมาหลายสิบปีแล้ว กำไลที่ซื้อมานานก็อาจผ่านการปรับปรุงได้ อย่า "ฟื้นสภาพ" ด้วยน้ำมันหรือสารเคมีเองก่อนส่งตรวจ อ่านเพิ่มที่ หยกเก่าและหยกมรดก
อ่านผลตรวจอย่างไร?
ดูบรรทัดข้อสรุปก่อน
- "Jadeite" หรือ "หยกเจไดต์" ไม่ระบุการปรับปรุง: ธรรมชาติ ไม่ผ่านการปรับปรุง ที่วงการเรียกว่าเกรด A
- มีคำว่า ผ่านการปรับปรุง, treated, impregnated, polymer หรือ dyed: เกรด B, C หรือ B+C ยังเป็นหยกเจไดต์ แต่มูลค่าต่ำกว่ามาก
- ระบุชื่อแร่อื่น (เนฟไฟรต์ เซอร์เพนทีน ควอตไซต์ แก้ว): ไม่ใช่หยกพม่าเลย
ความต่างของแต่ละเกรดอยู่ใน หยกพม่าเกรด A, B, C ต่างกันอย่างไร ใบรายงานแล็บระบุวัสดุ ไม่ได้ให้เกรดสี ความใส หรือมูลค่า และไม่ระบุแหล่งที่มา เว้นแต่แล็บมีบริการตรวจแหล่งกำเนิดโดยเฉพาะ
JadeiteHub ดูแลเรื่องการตรวจอย่างไร?
JadeiteHub ลงขายเฉพาะหยกพม่าที่มีใบรับรองจากแล็บ หยกทุกชิ้นที่ขายแล้วจะตรวจเทียบกับใบรับรองที่ศูนย์ตรวจสินค้าของเราก่อนจัดส่ง เพื่อให้ชิ้นที่ได้รับคือชิ้นเดียวกับในใบรับรอง ถ้าไม่ตรงตามที่บรรยายไว้ คืนเงินเต็มจำนวน และเช็กเลขใบรับรองบนเว็บไซต์ทางการของแล็บได้เองเสมอ หรือจะนำไปตรวจที่แล็บที่เลือกเองก็ได้
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจหยกพม่าที่ไหนดี?
ส่งแล็บอัญมณีอิสระที่ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 และมีเครื่อง FTIR ในไทยเลือกได้ทั้ง GIT ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐ หน่วยงานอื่นที่ให้บริการตรวจหยก หรือแล็บสากลอย่าง GIA ใบเซอร์ต้องเช็กได้บนเว็บไซต์ทางการ
ใบเซอร์หยก GIT เช็กอย่างไร?
พิมพ์ที่อยู่เว็บไซต์ทางการของ GIT (git.or.th) เอง แล้วค้นด้วยเลขที่ใบรายงาน เทียบรูป น้ำหนัก และขนาดกับหยกที่ถืออยู่ อย่าใช้ลิงก์หรือ QR code ที่คนขายส่งมา
ช่างทองดูออกไหมว่าหยกแท้?
ช่างที่มีประสบการณ์มักแยกหินปลอมที่เห็นชัดได้ แต่มองไม่เห็นเรซินและสีย้อมบางชนิดอย่างแน่นอน ถ้าจะยืนยันเกรด A ต้องใช้เครื่องมืออย่าง FTIR
ไฟฉายส่องหยกใช้ได้จริงไหม?
ใช้ได้เป็นเบาะแส เห็นเนื้อ รอยร้าว และสีย้อมในรอยร้าว แต่หยกอัดเรซินก็ดูใสสะอาดได้ ไฟฉาย ไฟ UV และชุดตรวจเองยืนยันเกรด A ไม่ได้
ค่าตรวจหยกเท่าไร?
แตกต่างกันตามแล็บ ประเภทใบรายงาน และชิ้นงาน ดูอัตราบนเว็บไซต์ทางการหรือถามแล็บก่อนฝากตรวจ และเก็บใบรับฝากไว้
หยกตัวเรือนทองตรวจได้ไหม?
ได้บางส่วน ตัวเรือนเปิดหลังตรวจได้เกือบทุกอย่าง ตัวเรือนปิดหลังหรือหุ้มทองแสงผ่านไม่ได้ การตรวจอินฟราเรดและสเปกตรัมจึงจำกัด และชิ้นที่ขึ้นตัวเรือนวัดความถ่วงจำเพาะไม่ได้ ถามแล็บก่อนว่าใบเซอร์จะเขียนว่าอะไร
ใบเซอร์แบบไหนคือหยกเกรด A?
ข้อสรุประบุว่าเป็นหยกเจไดต์ (jadeite) และไม่ระบุการปรับปรุง ถ้ามีคำว่า treated, impregnated, polymer หรือ dyed คือเกรด B หรือ C
