ห้อยจี้หยกพม่า ใช้เชือกหรือสร้อยทองดี?

วิธีห้อยจี้หยกพม่าที่ดีที่สุดคืออะไร?

วิธีห้อยจี้หยกพม่าที่ดีที่สุดคือวิธีที่เข้ากับการทำจี้ชิ้นนั้น: จี้ที่มีแค่รูเจาะ ให้ร้อยเชือกถักนิ่มผ่านรูโดยตรง ส่วนจี้ที่มีห่วงโลหะ จึงค่อยใส่สร้อย อย่าให้สร้อยโลหะเสียดสีอยู่ในรูของหิน ส่วนสีเชือก ทองหรือเงิน ยาวแค่ไหน เป็นเรื่องความชอบและธรรมเนียม

จี้หยกแกะสลักที่มาถึงมือผู้ซื้อ เกือบทั้งหมดอยู่ในหนึ่งในสามแบบนี้ คนในวงการจะดูก่อนว่าเป็นแบบไหน แล้วค่อยคุยเรื่องเชือกหรือสร้อย:

• มีแค่รูเจาะ (ภาษาจีน 打孔) เจาะรูเล็กๆ ที่ส่วนบนของจี้ มักเจาะจากสองด้านให้มาบรรจบกันตรงกลาง จี้เจ้าแม่กวนอิม พระสังกัจจายน์ ใบไม้ และห่วงผิงอัน (平安扣) ส่วนใหญ่ออกจากโรงแกะในสภาพนี้ ตั้งใจให้ร้อยเชือก
• รูเจาะพร้อมห่วง (挂扣) ติดห่วงโลหะเล็กๆ ผ่านรูหรือบนรู เพื่อให้สร้อยร้อยผ่านได้ แบบที่พบมากที่สุดในวงการจีนคือห่วงทรงเมล็ดแตง (瓜子扣) เป็นห่วงรูปหยดน้ำเล็กๆ ทำจากทองหรือเงิน ยึดด้วยหมุดที่สอดผ่านรูเจาะ คนไทยเรียกรวมๆ ว่าห่วง คนเวียดนามเรียก khoen หรือ móc
• หุ้มหัวหรือเลี่ยมกรอบ ไม่ต้องเจาะรู ใช้ทองหุ้มส่วนบนของจี้ (包头) หรือเลี่ยมทั้งองค์ในกรอบทองหรือกรอบกันน้ำ (เลี่ยมกรอบ กรอบพระ) มีห่วงอยู่ด้านบน อ่าน หยกพม่าเลี่ยมทอง ว่าการเลี่ยมแต่ละแบบทำอย่างไรและอาจซ่อนอะไรไว้

จี้ทำมาแบบไหน	ควรห้อยด้วย	ไม่ควร
มีแค่รู ไม่มีโลหะ	เชือกถักจากด้ายหยก เชือกเทียน เชือกไหม	ร้อยสร้อยโลหะผ่านรูโดยตรง
รูพร้อมห่วงทรงเมล็ดแตง	สร้อยทอง สร้อยเงิน หรือเชือก	สร้อยที่ใหญ่กว่าช่องห่วง ยัดเข้าไปจนห่วงถ่างงอ
หุ้มหัวหรือเลี่ยมกรอบมีห่วง	สร้อยทอง สร้อยเงิน	จี้เลี่ยมกรอบหนักๆ บนสร้อยเส้นเล็กมาก
ป้ายหยกชิ้นใหญ่ หนัก (牌子)	เชือกเส้นใหญ่ หรือสร้อยแข็งแรงกับห่วงแข็งแรง	ด้ายเส้นเดี่ยวเส้นเล็ก

เชือกหรือสร้อยทอง จี้แบบไหนเหมาะกับอะไร?

ในวงการไม่มีคำตอบเดียว ผู้ซื้อชาวจีนรุ่นใหญ่และผู้ชายหลายคนชอบเชือกเพราะดูเรียบและดั้งเดิม ส่วนผู้ซื้อในไทยและเวียดนามมักเลือกสร้อยทอง ทั้งสองแบบใช้ได้ถ้าอุปกรณ์เข้ากัน

ตัวเลือก	ลุค	ความทนทานและการสึก	เหมาะกับ	ระวัง
เชือกถักสีแดง	ดั้งเดิม อบอุ่น ตามธรรมเนียมจีนสีแดงคือสีมงคล	นุ่มกับหิน นานไปจะเป็นขุยและสีซีด	จี้ใบไม้ ห่วงผิงอัน น้ำเต้า ชิ้นเล็กถึงกลาง	เชือกใหม่โดนน้ำอาจสีตก ซีดเพราะแดดและเหงื่อ
เชือกดำหรือสีเข้ม	เรียบ ผู้ชายนิยม	เหมือนเชือกแดง แต่ไม่ค่อยเห็นคราบ	เจ้าแม่กวนอิม พระ ป้ายเรียบ จี้ผู้ชาย	พอเป็นขุยเทาๆ จะดูเก่า
เชือกเทียน	เส้นเล็ก เงานิดๆ ดูสปอร์ต	ทนน้ำกว่าเชือกธรรมดา เทียนจะค่อยๆ หลุด	จี้เล็ก ใส่ทุกวันในอากาศร้อน	เล็กเกินไปสำหรับจี้หนัก
สร้อยทอง มีห่วง	เป็นทางการ ดูครบ	แข็งแรง จุดอ่อนคือตะขอและข้อสร้อยตรงห่วง	จี้หุ้มหัว เลี่ยมกรอบ จี้หนัก สไตล์ไทยและเวียดนาม	สร้อยแฟชั่นเส้นบางมากขาดง่าย ดูตราเปอร์เซ็นต์ทอง
สร้อยเงิน มีห่วง	เบา ทันสมัย ราคาไม่สูง	พอสำหรับจี้เล็ก หมองได้	หยกพม่าสีขาว หยกน้ำแข็ง หยกม่วง จี้ใส่ทุกวัน	น้ำยาล้างเงินและผ้าขัดเงินห้ามโดนหยก

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยมีสองข้อ ข้อแรก เลือกสร้อยให้จี้ที่ไม่มีห่วง แล้วร้อยสร้อยผ่านรูเจาะตรงๆ ข้อสอง ซื้อจี้หนักแต่ยังใช้เชือกเส้นเล็กที่แถมมา ซึ่งมีไว้โชว์ ไม่ได้มีไว้ใส่หลายปี

เชือกห้อยจี้หยกทำจากอะไร เบอร์ 72 กับ 71 คืออะไร?

เชือกห้อยจี้ในวงการจีนส่วนใหญ่ถักจากด้ายหยก (玉线) ซึ่งเป็นด้ายไนลอนสำหรับงานเครื่องประดับที่เหนียวมาก ขายเป็นเบอร์ เบอร์คือรหัสขนาดของผู้ผลิต ไม่ใช่มิลลิเมตร ตามที่ผู้ขายระบุ เบอร์ 72 ประมาณ 0.8 มม. และเบอร์ 71 ประมาณ 0.4 มม. แต่ละยี่ห้อต่างกันเล็กน้อย ถ้าสำคัญให้ถามความกว้างเป็นมิลลิเมตรไปเลย

วัสดุ	คืออะไร	ใช้ทำอะไร
ด้ายหยกเบอร์ 72 (72号玉线)	ด้ายไนลอนเส้นเล็ก ประมาณ 0.8 มม.	ถักหลายเส้นรวมเป็นเชือกห้อยจี้ ผูกปม
ด้ายหยกเบอร์ 71 (71号玉线)	เล็กกว่า ประมาณ 0.4 มม.	ปมเล็ก พันรัด จี้เล็กหรือเบามาก
เชือกถักสำเร็จรูป	หลายเส้นถักเป็นเชือกกลมหรือแบน	เชือกห้อยจี้สำเร็จรูปที่พบมากที่สุด มักมีปมเลื่อน
เชือกเทียน (ภาษาเวียดนาม dây sáp)	ฝ้ายหรือโพลีเอสเตอร์เคลือบเทียน	เชือกปรับความยาวแบบง่าย
เชือกร่ม (ภาษาเวียดนาม dây dù)	เชือกไนลอนผิวเรียบ ส่วนใหญ่ 1 ถึง 2 มม. สีดำหรือขาว	เชือกห้อยพระมาตรฐานในไทย ผู้ชายเวียดนามก็นิยม
เชือกไหม	นุ่ม เงา	จี้เบา เสื่อมเร็วกว่าเมื่อเปียก

หลักง่ายๆ คือเชือกควรเต็มรูพอดีโดยไม่ต้องยัด ถ้าเชือกเล็กกว่ารูมาก จี้จะแกว่งและเชือกจะถูกขอบรูบาดจนขาด ถ้ารูแคบแล้วยัดเข้าไป เชือกจะเป็นขุยตั้งแต่วันแรก ให้วัดรู หรือขอให้ผู้ขายวัด

ผูกปมแบบไหนให้จี้หยกแน่นหนา?

เชือกห้อยจี้หยกพม่าอาศัยปมหลักสองแบบ

• ปมเลื่อน (ภาษาจีน 平结 คือปมแบนที่ถักรวบปลายเชือกสองข้าง) ถักปมแบนสั้นๆ รอบปลายเชือกทั้งสองเส้น ดึงออกเพื่อขยายให้สวมผ่านหัว ดึงเข้าเพื่อตั้งความยาว ปมที่ดีจะจับแน่น ห้อยจี้แล้วไม่ค่อยๆ คลายออกเอง
• ปมเพชร (ภาษาจีน 金刚结) ปมกลมแน่นที่ผูกเหนือจี้พอดี มักผูกทั้งสองข้าง ปมนี้ล็อกจี้ไว้กับที่ ไม่ให้เลื่อนไปตามเชือกแล้วเสียดสีรูจุดเดิม ตามความเชื่อจีนปมนี้ยังหมายถึงการคุ้มครอง ซึ่งเป็นความเชื่อ ไม่ใช่คุณสมบัติของเชือก

เวลาดูเชือกสำเร็จรูป ให้ดูสามจุด: ปมเหนือรู (แน่นและเรียบ) ปมเลื่อน (จับแน่น ไม่ลื่น) และปลายเชือก (ลนไฟเก็บเรียบร้อย ไม่มีเส้นใยหลุดลุ่ย) ถามผู้ขายได้ว่าส่วนไหนถักมือ

สร้อยห้อยพระหรือเชือกควรยาวเท่าไหร่?

ความยาวกำหนดว่าจี้จะอยู่ตรงไหน และสำหรับองค์พระ หลายคนให้ความสำคัญเรื่องนี้มาก ทั้งธรรมเนียมจีน ไทย และเวียดนามคล้ายกัน คือนิยมห้อยพระหรือเจ้าแม่กวนอิมไว้ระดับอก ใกล้หัวใจ และไม่ยาวจนห้อยลงไปทางเอว อ่าน จี้พระหยกพม่า เรื่องธรรมเนียมขององค์พระ และ ความหมายจี้หยก เรื่องความหมายของลายที่พบบ่อย

ความยาวสร้อย (ขนาดมาตรฐานเครื่องประดับ)	ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ใส่แล้วอยู่ตรงไหน	เหมาะกับ
ประมาณ 40 ถึง 45 ซม. (ราว 16 ถึง 18 นิ้ว)	ที่ไหปลาร้าหรือต่ำกว่าเล็กน้อย	ห่วงผิงอันเล็ก ลูกปัด ใบไม้เล็ก เสื้อคอกว้าง
ประมาณ 45 ถึง 50 ซม. (ราว 18 ถึง 20 นิ้ว)	ต่ำกว่าไหปลาร้าเล็กน้อย	จี้เล็กถึงกลางส่วนใหญ่ เสื้อคอกลม
ประมาณ 50 ถึง 60 ซม. (ราว 20 ถึง 24 นิ้ว)	อกช่วงบน	เจ้าแม่กวนอิม พระ ป้ายหยก จี้ผู้ชาย เสื้อเชิ้ตปลดกระดุม
ประมาณ 60 ซม. ขึ้นไป	กลางอก อยู่ในเสื้อ	อยากห้อยจี้ไว้ในเสื้อ

แทนที่จะเดา ให้วางสร้อยเส้นที่ชอบราบๆ แล้ววัด ถ้าใช้เชือกปรับความยาวได้ก็ไม่ต้องกังวล ได้ของแล้วค่อยปรับ จี้หนักจะดึงเชือกเป็นรูปตัว V แหลมกว่า และอยู่ต่ำกว่าสร้อยความยาวเท่ากันเล็กน้อย

ทำไมรูจี้หยกถึงทำให้เชือกขาด และสร้อยทำให้รูเสียหายได้ไหม?

หยกพม่าเป็นหินแข็ง ประมาณ 6.5 ถึง 7 ตามสเกลโมส์ ไนลอน ไหม ทอง และเงิน อ่อนกว่ามาก ข้อนี้ข้อเดียวอธิบายปัญหาได้เกือบทั้งหมด

• หินบาดเชือก ทุกครั้งที่จี้แกว่ง ขอบรูเจาะจะถูเชือก รูที่ขอบคม ไม่ได้ขัดมน ทำให้เชือกขาดเร็วกว่ารูที่ลบมุมให้มนแล้ว (倒角) มาก ถ้าเชือกขาดตรงจุดเดิมซ้ำๆ ให้ส่องขอบรูด้วยแว่นขยาย
• หินก็สีสร้อยด้วย สร้อยทองหรือเงินที่ร้อยผ่านรูเจาะตรงๆ กำลังเสียดสีกับสิ่งที่แข็งกว่าตัวเอง ข้อสร้อยที่อยู่ในรูจะบางลงเรื่อยๆ และสร้อยแบบนี้มักขาดตรงนั้นโดยไม่มีสัญญาณเตือน นี่คือเหตุผลที่ต้องมีห่วง: สร้อยเสียดสีกับโลหะ ไม่ใช่กับหิน
• สร้อยไม่มีอะไรรองรับแรง โลหะในรูไม่ยืดหยุ่นเลย เมื่อจี้กระแทก แรงจะลงที่ผนังหยกบางๆ รอบรู ซึ่งเป็นจุดที่จี้บิ่นบ่อยที่สุด จี้ที่ผนังรูบาง จี้แกะโปร่ง หยกอัดเรซิน (type B) และหินเลียนแบบที่อ่อนกว่า เสี่ยงที่สุด อ่าน หยกพม่าแตกง่ายไหม ว่าอะไรทำให้หยกเสียหายจริงๆ

กฎของวงการจึงสั้นมาก: เชือกร้อยหิน สร้อยร้อยโลหะ

เชือกห้อยจี้หยกควรเปลี่ยนเมื่อไหร่?

สิ่งที่คนในวงการนิยมทำคือตรวจเชือกที่ใส่ทุกวันประมาณเดือนละครั้ง และเปลี่ยนเมื่อเห็นสัญญาณข้อใดข้อหนึ่งด้านล่าง ไม่ใช่เปลี่ยนตามวันที่กำหนด อากาศร้อนชื้น หรือใส่อาบน้ำด้วย เชือกจะเสื่อมเร็วขึ้น

สัญญาณ	หมายความว่า	ควรทำ
เป็นขุยหรือบางลงเหนือรู	ขอบรูกำลังบาดเชือก	เปลี่ยนทันที และดูขอบรูด้วย
สีซีด เชือกแข็ง หรือมันเพราะคราบ	เหงื่อ สบู่ และแดดทำให้เส้นใยเสื่อม	เปลี่ยนเร็วๆ นี้
ปมเลื่อนคลายเอง	ปมหลวมหรือเชือกยืด	ผูกใหม่หรือเปลี่ยน
จี้เลื่อนไปตามเชือก	ปมเหนือรูหลวม	ผูกปมเพชรใหม่
เชือกเปียกหลายชั่วโมงไม่แห้ง	พบบ่อยกับเชือกเส้นใหญ่ที่ใส่ลงน้ำ	ถอดออกตอนว่ายน้ำและอาบน้ำ

เปลี่ยนเชือกบนโต๊ะที่ปูผ้าขนหนูนุ่ม อย่าเปลี่ยนเหนือพื้นแข็งหรืออ่างล้างที่ไม่ได้ปิดรู อ่าน วิธีดูแลหยกเจไดต์ สำหรับการทำความสะอาดตัวจี้

ตรวจห่วงจี้หยกว่าแน่นหนาไหมยังไง?

ห่วงเสียบ่อยกว่าหยก ก่อนห้อยจี้กับสร้อย ให้ตรวจตามลำดับนี้

1. ดูตราประทับ ห่วงทองมักตอกว่า 750, 18K หรือ Au750 ส่วนเงินตอก 925 ห่วงและหัวทองบนหยกพม่าที่ทำในจีนส่วนใหญ่เป็นทอง 18K ถ้าไม่มีตรา ก็ไม่รู้ว่าเป็นโลหะอะไร
2. ดูวิธียึด หมุดที่สอดทะลุรูเจาะแน่นที่สุด ห่วงที่ติดด้วยกาวในรูตื้นๆ อย่างเดียวอาจหลุดได้ โดยเฉพาะหลังโดนความร้อนหรือเครื่องล้างอัลตราโซนิก
3. ดึงและบิดเบาๆ จับตัวหยกไว้ ดึงห่วงเบาๆ แล้วหมุนเล็กน้อย ห่วงต้องไม่ขยับ ไม่มีเสียงกึก และไม่มีช่องว่าง
4. ดูแนวกาว กาวรอบหัวทองหรือห่วงที่เหลืองหรือแตก แปลว่ากำลังเสื่อม
5. ดูตัวห่วง สร้อยต้องร้อยผ่านได้คล่อง ห่วงที่สึกบางด้านบน หรือถูกบีบเบี้ยวเพื่อยัดสร้อยเส้นใหญ่ ควรให้ช่างเปลี่ยน
6. ดูตะขอสร้อยด้วย จี้ที่หายส่วนใหญ่หายเพราะตะขอเปิดหรือสร้อยเส้นเล็กขาด ไม่ใช่เพราะห่วงเสีย

คนไทยและคนเวียดนามห้อยจี้หยกพม่ากันอย่างไร?

ไทย คนไทยจำนวนมากห้อยพระหยกพม่าเหมือนห้อยพระเครื่อง: เลี่ยมกรอบก่อน (เลี่ยมกรอบ กรอบพระ มักเป็นกรอบทองหรือกรอบกันน้ำ) แล้วห้อยกับสร้อยคอทองหรือสร้อยพระ ร้านทองไทยขายทอง 96.5% เป็นหลัก ซึ่งอ่อนกว่าทอง 18K สร้อยจึงมักเลือกเส้นใหญ่และหนัก และห่วงพระบนกรอบต้องแข็งแรง บางคนห้อยหลายองค์บนสร้อยเส้นเดียวโดยให้องค์หลักอยู่ตรงกลาง ส่วนคนที่ชอบเชือก ร้านในไทยมีสร้อยพระเชือกร่มสำเร็จรูป ปรับความยาวได้ มีตะขอก้ามปู

เวียดนาม สร้อยทองห้อยจี้หยก (dây chuyền vàng đeo mặt ngọc) เป็นของขวัญคลาสสิก มักเป็นทอง 18K (vàng tây) หรือทอง 24K (vàng ta) ทอง 24K อ่อน สร้อย 24K เส้นเล็กห้อยจี้หนักจะยืดและขาด ต้องเลือกสร้อยแข็งแรงหรือทองเปอร์เซ็นต์ต่ำกว่าที่แข็งกว่า ผู้ชายเวียดนามจำนวนมากห้อยจี้พระด้วยเชือกร่มสีดำ (dây đeo mặt Phật) และการใส่เชือกแดงในปีนักษัตรของตัวเอง (năm tuổi) ก็เป็นความเชื่อดั้งเดิม

ห้อยจี้หยกพม่าชิ้นใหม่ทีละขั้นตอน

1. ดูส่วนบนของจี้: มีแค่รู รูพร้อมห่วง หรือหุ้มหัว เลี่ยมกรอบ
2. วัดความกว้างของรูและน้ำหนักจี้ หรือถามผู้ขาย
3. มีแค่รู: เลือกเชือกถักที่เต็มรูพอดี ผูกปมเหนือจี้ และปิดด้วยปมเลื่อน
4. มีห่วงหรือกรอบ: เลือกสร้อยที่ร้อยผ่านห่วงได้คล่องและรับน้ำหนักไหว ดูตราทองและตะขอ
5. ปรับความยาวให้จี้อยู่ตรงที่ต้องการ องค์พระหรือเจ้าแม่กวนอิมอยู่ระดับอก
6. ตรวจเชือกเดือนละครั้ง และตรวจห่วงกับตะขอทุกครั้งที่ทำความสะอาด

ที่ JadeiteHub หยกพม่าทุกชิ้นมีรูปถ่ายจริงจากผู้ขาย บางชิ้นมีวิดีโอ และทุกชิ้นที่ขายแล้วจะตรวจเทียบกับใบรับรองก่อนจัดส่งแบบมีประกัน ก่อนซื้อถามผู้ขายได้ว่าจี้ห้อยแบบไหน รูหรือห่วงเป็นอย่างไร ถ้าไม่ตรงตามคำอธิบาย คืนเงินเต็มจำนวน