หยกพม่าคืออะไร? เจไดต์ ภาษาอังกฤษ และวิธีดูหยกแท้
อัปเดต
หยกพม่า คือหยกเจไดต์ (jadeite) หินธรรมชาติที่เกือบทั้งก้อนเป็นแร่เจไดต์ ในกลุ่มไพรอกซีน (NaAlSi2O6) ผลึกเล็ก ๆ เกาะเกี่ยวกันแน่น จึงทั้งแข็งและเหนียว เป็นหนึ่งในสองแร่ที่เรียกว่าหยก อีกชนิดคือเนฟไฟรต์ (เช่น หยกเหอเถียน หยกไต้หวัน) หยกเจไดต์เกรดอัญมณีเกือบทั้งหมดมาจากแถบผากั้นทางเหนือของเมียนมา คนไทยจึงเรียกว่าหยกพม่า ภาษาอังกฤษเรียก jadeite หรือ Burmese jade มีทั้งสีเขียว ขาว ม่วง แดง เหลือง และดำ หยกธรรมชาติที่ไม่ผ่านการปรับปรุงเรียกว่าเกรด A หลักฐานที่เชื่อถือได้คือใบรับรองจากแล็บอัญมณีที่น่าเชื่อถือ
หยกพม่าคืออะไร?
หยกพม่า คือหยกเจไดต์ (jadeite) หินธรรมชาติที่เกือบทั้งก้อนประกอบด้วยแร่เจไดต์ ซึ่งเป็นซิลิเกตของโซเดียมและอะลูมิเนียมในกลุ่มไพรอกซีน สูตรเคมี NaAlSi2O6 ถ้าดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ หยกพม่าคือผลึกเล็ก ๆ จำนวนมากที่เติบโตเกาะเกี่ยวกันแน่น โครงสร้างนี้ทำให้แกะเป็นกำไลบาง ๆ หรือจี้ลายละเอียดได้โดยไม่แตกง่าย และเมื่อขัดแล้วจะเงาเหมือนแก้ว
ในชีวิตประจำวัน คำว่าหยกพม่าหมายถึงทั้งตัวหินและเครื่องประดับที่ทำจากหิน เช่น กำไลหยกพม่า จี้หยกพม่า หยกเจไดต์เป็นหยกชนิดที่หายากกว่าและมักแพงกว่าในสองแร่ที่เรียกว่าหยก
| คุณสมบัติ | หยกพม่า (เจไดต์) |
|---|---|
| แร่ | เจไดต์ กลุ่มไพรอกซีน (NaAlSi2O6) มักมีไพรอกซีนชนิดอื่นปนเล็กน้อย |
| โครงสร้าง | เป็นเม็ด: ผลึกเล็กเกาะเกี่ยวกัน |
| ความแข็ง | ประมาณ 6.5–7 ตามมาตราโมส์ |
| ความถ่วงจำเพาะ | ประมาณ 3.33 (หนักมือกว่าแก้วหรือควอตซ์ขนาดเท่ากัน) |
| ความเงาเมื่อขัด | เงาแบบแก้ว |
| สี | เขียว ขาว ไม่มีสี ม่วง แดง เหลือง ดำ เขียวอมฟ้า และสีผสม |
| แหล่งหลัก | แถบผากั้น รัฐคะฉิ่น เมียนมา |
ความแข็งบอกว่าทนรอยขีดข่วนแค่ไหน ความเหนียวบอกว่าทนการแตกแค่ไหน หยกพม่าดีทั้งสองอย่าง แต่ไม่ใช่ว่าตกแล้วไม่แตก อ่าน หยกพม่าเปราะไหม
หยกพม่ากับหยกทั่วไปต่างกันไหม?
หยกพม่าเป็นหยกชนิดหนึ่ง แต่หยกไม่ได้มีแค่หยกพม่า ในวงการ คำว่า "หยก" หมายถึงแร่สองชนิดที่หน้าตาคล้ายกันและถูกนำมาแกะสลักมาหลายพันปี
- เจไดต์ (หยกพม่า) กลุ่มไพรอกซีน เป็นเม็ด เงาแบบแก้ว มีสีมากที่สุด ส่วนใหญ่มาจากเมียนมา
- เนฟไฟรต์ กลุ่มแอมฟิโบล เป็นเส้นใยละเอียดสานกันแน่น เงาแบบน้ำมันหรือขี้ผึ้ง ส่วนมากสีเขียว ขาว เทา มาจากเหอเถียน (จีน) แคนาดา รัสเซีย ไต้หวัน นิวซีแลนด์ ฯลฯ ในไทยมักขายในชื่อหยกเหอเถียนหรือหยกไต้หวัน
ทั้งสองเป็นหยกแท้ แค่เป็นหินคนละชนิด หน้าตาและราคาต่างกัน ปี 1863 นักแร่วิทยาชาวฝรั่งเศส Alexis Damour พบว่า "หยก" บางส่วนเป็นแร่ต่างจากเนฟไฟรต์ จึงตั้งชื่อว่าเจไดต์ เทียบละเอียดได้ที่ หยกพม่า (เจไดต์) กับหยกเหอเถียน ต่างกันอย่างไร
ยังมีหินอีกหลายชนิดที่ขายในชื่อ "หยก" ทั้งที่ไม่ใช่ทั้งสองแบบ เช่น ควอตไซต์ย้อมสี (หยกมาเลย์) อะเวนเจอรีน เซอร์เพนทีน คาลซิโดนี และแก้ว อ่าน หยกปลอมดูยังไง
หยกพม่าภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร และในภาษาอื่นเรียกว่าอะไร?
หยกพม่าภาษาอังกฤษคือ jadeite หรือ Burmese jade บางร้านใช้คำว่า jadeite jade ส่วน "imperial jade" เป็นชื่อทางการค้าของสีเขียวเกรดสูงสุด
| ภาษา | คำเรียก | ความหมาย |
|---|---|---|
| ไทย | หยกพม่า | ชื่อที่คนไทยใช้ค้นหา หมายถึงเจไดต์ |
| ไทย | หยกเจไดต์ | ชื่อทางวิชาการ |
| ไทย | หยกเหอเถียน หยกไต้หวัน | ส่วนใหญ่เป็นเนฟไฟรต์ |
| อังกฤษ | jadeite, Burmese jade | หยกพม่า |
| จีน | 翡翠 (เฝ่ยชุ่ย) | หยกพม่า เดิมเป็นชื่อนกกระเต็น: 翡 คือขนสีแดง 翠 คือขนสีเขียว |
| จีน | 硬玉 (หยกแข็ง), 缅甸玉 (หยกพม่า) | ชื่อแร่ และชื่อเรียกทั่วไป |
| เวียดนาม | cẩm thạch, phỉ thúy | หยกพม่า ส่วน đá cẩm thạch แปลว่าหินอ่อน |
ดังนั้นเมื่อร้านไทยพูดว่าหยกพม่า ร้านเวียดนามพูดว่า cẩm thạch และใบรับรองจีนเขียนว่า 翡翠 ก็คือหินชนิดเดียวกัน คำศัพท์อื่น ๆ อยู่ใน คำศัพท์หยกพม่า
หยกพม่ามาจากไหน?
หยกเจไดต์เกิดลึกใต้ผิวโลก ในบริเวณที่แผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรมุดลงใต้อีกแผ่นหนึ่ง ภายใต้แรงดันสูงแต่อุณหภูมิไม่สูงมาก หินแบบนี้โผล่ขึ้นมาบนผิวโลกเพียงไม่กี่แห่ง
- เมียนมา หยกเจไดต์เกรดอัญมณีเกือบทั้งหมดมาจากแถบผากั้น รัฐคะฉิ่น มาหลายร้อยปีแล้ว
- กัวเตมาลา แหล่งหลักในทวีปอเมริกา ขึ้นชื่อเรื่องสีเขียวอมฟ้า สีดำ และสีม่วงบ้าง
- รัสเซีย ญี่ปุ่น คาซัคสถาน แคลิฟอร์เนีย แหล่งเล็ก ส่วนใหญ่เกรดต่ำหรือเป็นของสะสม
หยกดิบจากเมียนมาเข้ายูนนานส่วนใหญ่ทางรุ่ยลี่ (Ruili) ซึ่งเป็นที่ที่ JadeiteHub ดำเนินงาน แล้วไปผ่าและแกะในยูนนานและกวางตุ้ง ไทยและเวียดนามไม่มีเหมืองหยกเจไดต์ อ่าน หยกพม่ามาจากไหน และ เส้นทางจากเหมืองถึงตลาดหยกจีน
หยกพม่ามีสีอะไรบ้าง?
เจไดต์บริสุทธิ์มีสีขาว ธาตุปริมาณน้อยทำให้เกิดสี
- สีเขียว จากโครเมียม (และเหล็ก) ตั้งแต่เขียวแอปเปิลอ่อนถึงเขียวจักรพรรดิ อ่าน หยกเขียวจักรพรรดิ
- สีม่วง เชื่อว่าเกี่ยวกับแมงกานีสและเหล็ก อ่าน หยกม่วง
- สีแดงและเหลือง จากออกไซด์ของเหล็กใกล้ผิวก้อนหิน อ่าน หยกแดง หยกเหลือง
- สีขาวและไม่มีสี รวมถึงหยกเนื้อน้ำแข็ง อ่าน หยกขาว และ หยกเนื้อน้ำแข็ง
- สีดำ มักเป็นเขียวเข้มมาก ส่องไฟผ่านขอบบางจะเห็นสีเขียว อ่าน หยกดำ
สีเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคุณภาพ วงการหยกดูสามอย่างพร้อมกัน คือ เนื้อ (种) ความใส (水) และสี (色) อ่าน เนื้อ น้ำ สี ของหยกพม่า และ สีหยกพม่า
หยกเกรด A B C หมายถึงอะไร?
เป็นการแบ่งตามว่าหยกผ่านการปรับปรุงหรือไม่ ไม่ใช่การแบ่งตามคุณภาพ
| เกรด | ผ่านอะไรมา | หมายความว่าอย่างไรสำหรับผู้ซื้อ |
|---|---|---|
| เกรด A (type A) | แค่ผ่า ขัด และลงแว็กซ์ | หยกธรรมชาติ ชนิดนี้เท่านั้นที่เก็บมูลค่า |
| เกรด B (type B) | ฟอกด้วยกรด แล้วอัดเรซิน | ดูสะอาดและใสขึ้น นานไปอาจเหลืองและเปราะ มูลค่าต่ำกว่ามาก |
| เกรด C (type C) | ย้อมสี | สีถูกเติมเข้าไป อาจซีด มูลค่าต่ำกว่ามาก |
| เกรด B+C | ฟอก อัดเรซิน และย้อม | มีปัญหาทั้งสองอย่าง |
หยกเกรด A ก็มีเกรดต่ำที่ราคาถูก ส่วนหยกที่ผ่านการปรับปรุงมักดูดีกว่าความจริง อ่าน หยก Type B คืออะไร หยก A B C ต่างกันยังไง และ วิธีดูหยกพม่าที่ผ่านการปรับปรุง
หยกพม่าแท้ดูยังไง?
มีเบาะแสที่ดูเองได้ แต่ไม่มีวิธีที่บ้านไหนตัดสินได้แน่นอน
- สัมผัสและน้ำหนัก หยกพม่าจับแล้วเย็น และหนักกว่าแก้วหรือควอตซ์ขนาดเท่ากัน
- ส่องไฟ ใช้ไฟฉายเล็กส่องผ่าน หยกพม่าจะเห็นเม็ดละเอียดสานกัน แก้วมีฟองอากาศกลม อะเวนเจอรีนมีเกล็ดระยิบ ควอตไซต์ย้อมสีจะเห็นสีวิ่งตามรอยร้าว
- ความเงา หยกพม่าขัดแล้วเงาสดแบบแก้ว เนฟไฟรต์เงาแบบน้ำมัน หยกอัดเรซินมักดูเหมือนขี้ผึ้ง
- ราคา เขียวสด ใส สะอาด แต่ราคาถูก ต้องระวัง
เคาะฟังเสียง ขูดด้วยมีด หรือลนไฟแช็ก เชื่อถือไม่ได้และอาจทำให้ชิ้นงานเสียหาย คำตอบที่เชื่อถือได้คือใบรับรองจากแล็บอัญมณีที่น่าเชื่อถือ และตรวจเลขใบรับรองเองบนเว็บไซต์ทางการของแล็บ ใบรับรองจีน หยกธรรมชาติเขียนว่า 翡翠 ส่วนหยกที่ผ่านการปรับปรุงเขียนว่า 翡翠（处理） อ่าน วิธีตรวจใบรับรองหยกพม่า ถ้าซื้อจากรูปหรือไลฟ์สด อ่าน ดูหยกพม่าจากรูปออนไลน์
ราคาหยกพม่าขึ้นกับอะไร?
กำไลสองวงที่ดูเหมือนกันในรูป ราคาอาจต่างกันเป็นร้อยเท่า ปัจจัยหลักคือ
- เกรด A หรือผ่านการปรับปรุง
- เนื้อและความใส: ละเอียดใสแบบแก้วแพงกว่าเนื้อหยาบทึบมาก
- สี: เข้มแค่ไหน สม่ำเสมอไหม มีมากแค่ไหน
- ความสะอาด: จุดดำและปุยฝ้ายน้อย
- รอยร้าว: มีร้าว ราคาตกมาก
- ขนาดและความหนา โดยเฉพาะกำไล
- ฝีมือการเจียและแกะ
รายละเอียดใน ราคาหยกพม่าขึ้นอยู่กับอะไร หยกพม่าขายต่อได้ แต่มักได้ราคาต่ำกว่าราคาขายปลีกมาก อ่าน หยกแท้ขายได้ไหม
ทำไมคนถึงใส่หยกพม่า?
ในไทย จีน และเวียดนาม คนใส่หยกทั้งเพราะสวยและเพราะความหมาย เช่น เป็นเครื่องรางคุ้มครอง ของตกทอดในครอบครัว ของขวัญแต่งงาน หรือเพื่อขอให้แคล้วคลาดปลอดภัย ความเชื่อแต่ละที่ต่างกัน คนไทยนิยมเลือกตามสีวันเกิด คนเวียดนามเลือกตามธาตุ เราเล่าเรื่องเหล่านี้ในฐานะความเชื่อตามประเพณี ไม่ใช่สรรพคุณ อ่าน หยกพม่า ความหมายและความเชื่อ เวลาใส่จริง อ่าน กำไลหยกพม่าใส่มือข้างไหนดี และ วิธีดูแลหยกพม่า
ซื้อหยกพม่าบน JadeiteHub
JadeiteHub ขายเฉพาะหยกพม่าธรรมชาติเกรด A ที่เป็นชิ้นงานสำเร็จ ไม่ขายหยกดิบหรือหินพนัน เราดำเนินงานที่รุ่ยลี่ เมืองชายแดนจีนที่หยกจากเมียนมาเข้าจีนมากที่สุด ผู้ขายลงรูปจริงของแต่ละชิ้น บางชิ้นมีวิดีโอ ทุกชิ้นที่ขายแล้วจะตรวจเทียบกับคำอธิบาย และส่งพร้อมใบรับรองจากสถาบันตรวจสอบอัญมณีระดับชาติของจีน (国检) ที่ออกให้ชิ้นนั้นโดยเฉพาะ ถ้าไม่ตรงตามคำอธิบาย คืนเงินเต็มจำนวน การขนส่งมีประกัน ผู้ซื้อเป็นผู้จ่ายภาษีนำเข้า ดูสินค้าได้ที่ ร้านค้า
คำถามที่พบบ่อย
หยกพม่าคือหยกแท้ไหม?
ใช่ หยกหมายถึงแร่สองชนิด คือเจไดต์และเนฟไฟรต์ ทั้งสองเป็นหยกแท้ หยกพม่าคือเจไดต์ ซึ่งหายากกว่าและมักแพงกว่า โดยเฉพาะสีเขียวเนื้อใส
หยกพม่าภาษาอังกฤษคืออะไร?
jadeite หรือ Burmese jade ชื่อทางวิชาการภาษาไทยคือหยกเจไดต์
หยกพม่ากับหยกเหอเถียนต่างกันยังไง?
หยกพม่าคือเจไดต์ เงาแบบแก้ว มีสีหลากหลาย ส่วนหยกเหอเถียนคือเนฟไฟรต์ เป็นเส้นใยสานกัน เงาแบบน้ำมัน ทั้งสองเป็นหยกแท้แต่เป็นแร่คนละชนิด
หยกไต้หวันเป็นหยกพม่าไหม?
ไม่ใช่ หยกไต้หวันส่วนใหญ่เป็นเนฟไฟรต์ ไม่ใช่เจไดต์ ถ้าไม่แน่ใจ ให้ดูว่าใบรับรองระบุแร่อะไร
หยกพม่าแท้ดูยังไงให้แน่ใจ?
ดูด้วยตาได้แค่เบาะแส เช่น น้ำหนัก ความเงา และเม็ดหยกเมื่อส่องไฟ วิธีที่แน่นอนคือใบรับรองจากแล็บอัญมณีที่น่าเชื่อถือ และตรวจเลขใบรับรองบนเว็บไซต์ของแล็บเอง
หยกพม่าแบบไหนแพงที่สุด?
หยกพม่าธรรมชาติเกรด A เนื้อละเอียดแบบแก้ว ใสมาก และสีเขียวเข้มสม่ำเสมอ ที่เรียกว่าเขียวจักรพรรดิ หยกเนื้อแก้วไม่มีสีและหยกม่วงสวย ๆ ก็ราคาสูงได้มาก
